TVOC to skrót Total Volatile Organic Compounds, co oznacza całkowitą zawartość lotnych związków organicznych (LZO) w powietrzu. Nie ma oficjalnych norm, które określałyby dopuszczalne stężenie LZO w powietrzu, ale w opinii wielu specjalistów poziom tych związków nie powinien przekraczać 0,3 mg/m³.
Czym są lotne związki organiczne?
Lotne związki organiczne to związki, które spełniają poniższe warunki:
- zawierają węgiel,
- w temperaturze pokojowej łatwo przechodzą w postać pary lub gazu,
- wyróżniają się wysoką prężnością par i niską rozpuszczalnością w wodzie
- ich temperatura wrzenia wynosi 50–250 °C.
Normy TVOC. Jaki poziom jest niebezpieczny?
Ani Polska ani UE nie określiły dopuszczalnych poziomów LZO w powietrzu. Według zaleceń stężenie TVOC nie powinno przekraczać 0,3 mg/m³. Przy wyższych stężęniach warto skorzystać z oczyszczacza powietrza, aby szybko usunąć TVOC.
Niektóre organizacje wydały zalecenia dotyczące konkretnych związków z tej grupy. Przykładowo Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby poziom formaldehydu nie przekraczał 0,05 ppm.
Klarta Forste 4
Najważniejsze VOC
Do lotnych związków organicznych należą:
- Formaldehyd to związek organiczny, który występuje głównie w produktach do konserwacji drewna, materiałach budowlanych oraz w niektórych kosmetykach. Silnie podrażnia drogi oddechowe i oczy, a długotrwała ekspozycja może prowadzić m.in. do raka.
- Toluen to bezbarwny związek chemiczny wykorzystywany w rozpuszczalnikach, farbach i lakierach. Może powodować bóle i zawroty głowy. Długotrwała ekspozycja prowadzi do uszkodzeń układu nerwowego.
- Benzen jest toksycznym LZO, który występuje w dymie papierosowym, spalinach samochodowych oraz w produktach petrochemicznych. Jego długotrwałe wdychanie wiąże się z ryzykiem rozwoju białaczek i innych nowotworów krwi.
- Ksylen to węglowodór aromatyczny stosowany głównie w rozpuszczalnikach, farbach i lakierach. Może powodować podrażnienia skóry i oczu oraz uszkodzenie wątroby i nerek przy długotrwałym kontakcie.
- Etanol to powszechnie znany alkohol, który jest używany w produktach do czyszczenia, kosmetykach i dezynfekcji. W dużych ilościach może powodować bóle głowy, zmiany w układzie pokarmowym i wpływać na układ nerwowy.
- Trichloroetylen to rozpuszczalnik organiczny stosowany w przemyśle do odtłuszczania metalowych powierzchni oraz w produkcji farb. Może prowadzić do uszkodzenia wątroby, nerek oraz ośrodkowego układu nerwowego.
- Ftalany to grupa związków chemicznych używanych głównie jako plastyfikatory w produkcji tworzyw sztucznych i kosmetyków. Wysoka ekspozycja na ftalany może wpływać na układ hormonalny, prowadząc do problemów rozrodczych.
- Aceton jest popularnym rozpuszczalnikiem wykorzystywanym m.in. w lakierach do paznokci i farbach. Działa drażniąco na drogi oddechowe i może powodować zawroty głowy oraz podrażnienie skóry.
- Tetrachloroetylen to rozpuszczalnik wykorzystywany w przemyśle tekstylnym i w produkcji farb. Długotrwałe narażenie na jego działanie może prowadzić do uszkodzenia wątroby i nerek oraz zwiększa ryzyko nowotworów.
Jak TVOC wpływają na zdrowie?
Krótki kontakt z lotnymi związkami organicznymi często powoduje:
- podrażnienie błon śluzowych oczu, nosa i gardła,
- bóle i zawroty głowy,
- nudności,
- zmęczenie,
- problemy z koncentracją,
- zaostrzenie objawów astmy.
Skutki długoterminowej ekspozycji na TVOC to przede wszystkim:
- uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego,
- problemy z wątrobą i nerkami,
- obniżenie wydolności płuc,
- wzrost ryzyka zachorowania na nowotwory.
Źródła lotnych związków organicznych
Źródła lotnych związków organicznych możemy podzielić na naturalne oraz antropologiczne, czyli związane z działalnością człowieka. Przeczytasz o nich więcej niżej.
Naturalne źródła TVOC
Naturalne źródła lotnych związków organicznych to procesy, które nie mają związku z aktywnością człowieka. Zaliczamy do nich:
- procesy rozkładu – gnicie i rozkład materii organicznej,
- pożary lasów,
- wybuchy wulkanów,
- parowanie bagien i mokradeł.
Warto zaznaczyć, że obecność VOC w środowisku nie zawsze jest zjawiskiem negatywny, Niektóre z tych związków pomagają niektórym organizmom, np. zapewniają roślinom ochronę przed zwierzętami roślinożernymi.
Lotne związki organiczne, które pochodzą z procesów naturalnych, określamy mianem biogennych. Są to przede wszystkim: izopren, terpeny, metanol, izomery pinenu i seskwiterpeny.
Źródła antropogeniczne TVOC
Znaczna część lotnych związków organicznych powstaje podczas produkcji i spalania paliw (także niektórych biopaliw, które pochodzą np. z biomasy). Procesy spalania, które generują TVOC, zachodzą w przemyśle oraz poza nimi. Swój udział mają tutaj sektor komunalno-bytowy oraz transport.
Ponadto LZO znalazły zastosowanie w produkcji m.in. lakierów, farb, środków czystości, a nawet kosmetyków. To dlatego ich źródła znajdują się w każdym domu.
TVOC w materiałach wykończeniowych
Poniższa tabela przedstawia, jakie popularne LZO znajdują się w materiałach wykończeniowych.
| Źródło emisji | Emitowane związki organiczne (przykłady) |
| Farby i emalie | toluen, ksylen, formaldehyd, aceton, metylobutanon, pinen, karen |
| Lakiery | toluen, ksylen, etanol, butanol, octan butylu, formaldehyd, aceton |
| Wykładziny podłogowe | toluen, butanol, fenol, glikol propylenowy, octan etylu, ftalan dibutylu, formaldehyd, |
| Płyty styropianowe | toluen, etylobenzen, styren, octan etylu, formaldehyd, aceton |
| Tapety | toluen, formaldehyd, aceton, ftalan dibutylu |
| Kleje | benzen, toluen, etanol, fenoksyetanol, octan etylu, ftalan dibutylu, formaldehyd, aceton, karen |
TVOC w kosmetykach
Kolejne źródło lotnych związków organicznych, które występuje w naszych domach, to kosmetyki. Naukowcy przebadali pod tym kątem m.in. trzy szminki i trzy lakiery do paznokci. Poniżej przedstawiamy średnią zawartość formaldehydu, trichloroetenu, toluen i tetrachloroetenu w tych produktach.
Szminka:
- formaldehyd: od 97,14 µg/m³ do 132,57 µg/m³,
- trichloroeten: od 1,06 µg/m³ do 3,07 µg/m³,
- toluen: od 123,64 µg/m³ do 679,74 µg/m³,
- tetrachloroeten: od 0,21 µg/m³ do 0,47 µg/m³.
Lakier do paznokci:
- formaldehyd: od 42,19 µg/m³ do 386,79 µg/m³,
- trichloroeten: od 1,28 µg/m³ do 4,54 µg/m³,
- toluen: od 255,86 µg/m³ do 406,78 µg/m³,
- tetrachloroeten: od 0,87 µg/m³ do 0,93 µg/m³.
LZO w środkach czystości
Naukowcy z USA przeprowadzili badanie, w którym przez 21 tygodni mierzyli w dwóch zamieszkanych domach poziom ponad 200 LZO. Odnotowali, że po profesjonalnym sprzątaniu stężenie tych związków wzrosło o 60%.
Jednym z produktów, które miały szczególny wpływ na stan powietrza, był środek do czyszczenia dywanów. Jego użycie wiązało się z emisją znacznych ilości 2-butoksyetanolu, a podwyższone stężenie utrzymywało się w powietrzu przez kilka dni.
Naukowcy zaznaczyli, że, „parowanie” składników detergentów nie jest jedynym problemem. Podczas mycia zostają bowiem uwolnione związki wcześniej zaadsorbowane na meblach, podłogach, dywanach czy kurzu.
Jak usunąć TVOC z powietrza w domu?
Możesz usunąć lotne związki organiczne przy pomocy oczyszczacza powietrza z filtrem węglowym. Ten filtr to jedna z najważniejszych technologii obecnych w oczyszczaczach Klarta.
Kiedy wybierasz urządzenie, zwróć uwagę na maksymalną powierzchnię pracy. Jeżeli kupisz oczyszczacz, który jest przeznaczony do mniejszego pokoju, możesz mieć problemy z utrzymaniem bardzo dobrej jakości powietrza.
Klarta Stor 3
Klarta Stor 3
Oczyszczacz powietrza z jonizacją plazmową. Idealny do małych i dużych pokoi do 80m².
SprawdźPodsumowanie – co to jest TVOC
TVOC to lotne związki organiczne, czyli zanieczyszczenia w postaci gazu, które mają wiele źródeł. Negatywnie wpływają na zdrowie, szczególnie przy długotrwałym kontakcie. Popularni przedstawiciele tej grupy to formaldheyd, benzen, toluen i etanol.
Oczyszczacz powietrza może usuwać TVOC. W walce z tymi substancjami najlepiej sprawdza się filtr węglowy.
FAQ – pytania o TVOC
TVOC to skrót od słów Total Volatile Organic Compounds, które oznaczają całkowitą zawartość lotnych związków organicznych.
Tak, wiele LZO ma potwierdzone działanie rakotwórcze.
Do tej grupy zaliczamy liczne związki, m.in. formaldehyd, benzen, toluen, trichloroeten, ftalany, ksylen, etanol i aceton.
Źródła
- Bożena Zabiegała, Jakość powietrza wewnętrznego – lotne związki organiczne jako wskaźnik jakości powietrza wewnętrznego, d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net.
- Elena David, Violeta-Carolina Niculescu, Lotne związki organiczne (LZO) jako zanieczyszczenia środowiska: występowanie i ograniczanie za pomocą nanomateriałów, pmc.ncbi.nlm.nih.gov.
- Ralf Koppmann, Lotne związki organiczne w atmosferze, onlinelibrary.wiley.com.
- Jakość powietrza wewnętrznego w budynkach biurowych: przewodnik techniczny, web.archive.org.
- L. Azeez et al., Ocena lotnych związków organicznych i metali ciężkich stężenia w niektórych kosmetykach wyprodukowanych w Nigerii, academia.edu.
- LZO w produktach czyszczących/dezynfekujących i zdrowiu, iaqscience.lbl.gov.
- Nathan M. Sweet et al., Wpływ czyszczenia na stężenie lotnych i półlotnych związków organicznych w powietrzu w budynkach mieszkalnych, pubs.acs.org.
Izabella Romanowska
Ekspertka KlartaEkspertka od oczyszczaczy powietrza z 8 letnim doświadczeniem w branży. Moją pasją jest tworzenie przyjaznych dla środowiska i skutecznych rozwiązań, które pozwolą Ci cieszyć się czystym i świeżym powietrzem w Twoim domu czy biurze.
