Bakterie w wodzie z kranu – które są groźne i jak je usunąć?

W wodzie mogą być obecne m.in. takie bakterie jak Escherichia coli albo enterokoki. Chociaż u zdrowych osób rzadko wywołują one poważne choroby, to w przypadku ich wykrycia powstrzymaj się od spożycia wody. W tym artykule przedstawiamy bakterie, które najczęściej trafiają do wody kranowej, i wyjaśniamy, jak się ich pozbyć. 

Jakie są najgroźniejsze bakterie w wodzie kranowej?

Do najgroźniejszych bakterii, które występują w wodzie kranowej, należą Escherichia coli, enterokoki, Legionella pneumophila i Pseudomonas aeruginosa. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje na temat tych mikroorganizmów.

Escherichia coli 

Escherichia coli (E. coli) to bakteria, która naturalnie występuje w jelitach ludzi i zwierząt. Większość jej szczepów jest nieszkodliwa, ale niektóre mogą powodować biegunkę, bóle brzucha, gorączkę, a w ciężkich przypadkach uszkodzenie nerek. Kąpiel w wodzie skażonej tą bakterią może doprowadzić np. do zakażenia układu moczowego albo infekcji oczu.

Obecność E. coli w wodzie świadczy o zanieczyszczeniu kałowym, czyli wskazuje, że do wody przedostały się odchody lub ścieki. Co więcej, istnieje ryzyko, że wraz z tą bakterią do wody trafiły inne groźne drobnoustroje, takie jak wirusy czy pasożyty. W wodzie przeznaczonej do picia E. coli nie powinna występować nawet w śladowej ilości.

Pałeczki Escherichia coli są bardzo wrażliwe na chlor, dlatego w kontakcie z nim zazwyczaj szybko giną.

Enterokoki

Enterokoki również występują naturalnie w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt. Ich obecność w wodzie pitnej może świadczyć o tym, że trafiły do niej ścieki albo zanieczyszczenia fekalne. U zdrowych osób zwykle nie wywołują problemów zdrowotnych, jednak u osób z obniżoną odpornością mogą powodować zakażenia dróg moczowych, zakażenia wsierdzia czy krwi.

Enterokoki są bardziej odporne na chlorowanie niż E. coli, dlatego mogą przetrwać w wodzie przez dłuższy czas. Zgodnie z obowiązującymi wymaganiami enterokoki nie powinny być obecne w wodzie pitnej nawet w niewielkich ilościach.

Legionella pneumophila

Legionella pneumophila to bakteria, która naturalnie występuje w wodach powierzchniowych. W niewielkich ilościach nie stanowi zwykle zagrożenia, ale w pewnych sytuacjach może zacząć się namnażać. Sprzyja temu m.in. wysoka temperatura (25–45°C). Jednak do zakażenia nie dochodzi na skutek picia wody, tylko wdychania aerozolu wodnego, który zawiera bakterie.

Bakteria wywołuje legionellozę, która może powodować ciężkie zapalenie płuc (choroba legionistów) lub łagodniejszą gorączkę Pontiac. W grupie ryzyka znajdują się osoby starsze, palacze oraz osoby z obniżoną odpornością.

W Polsce obowiązek regularnego monitorowania legionelli w wodzie mają głównie budynki zamieszkania zbiorowego i obiekty użyteczności publicznej, w tym szpitale, hotele i domy opieki.

Pseudomonas aeruginosa

Pseudomonas aeruginosa, czyli pałeczka ropy błękitnej, to bakteria, która powszechnie występuje w wodzie i glebie. Może tworzyć biofilm, czyli warstwę drobnoustrojów przylegających do powierzchni rur i urządzeń wodnych, którą ciężko usunąć. W wodzie pitnej pojawia się rzadko, ale czasem występuje w rurach i kranach, w których doszło do zastoju wody.

Dla osób zdrowych nie stanowi realnego zagrożenia, ale u ludzi z obniżoną odpornością może stać się przyczyną zakażenia układu oddechowego, krwi lub dróg moczowych. Dlatego jest szczególnie niebezpieczna w szpitalach i innych placówkach ochrony zdrowia.

Jak usunąć mikroorganizmy z wody?

Bakterie obecne w wodzie usuwają:

• Filtry odwróconej osmozy

To bardzo dobry wybór, jeżeli poza mikroorganizmami chcesz usunąć z wody także inne zanieczyszczenia. Membrana osmotyczna ma pory o wielkości ok. 0,0001 µm, dzięki czemu zatrzymuje nie tylko bakterie i wirusy, ale też metale ciężkie, sole mineralne, azotany czy pestycydy. Zapewnia wysoką skuteczność oraz poprawia smak i zapach wody. Jednak nie jest to technologia pozbawiona wad. Powoduje odrzut części wody i spowalnia jej przepływ.

Klarta Aqva

Klarta AQVA – filtr do wody z odwróconą osmozą

Nablatowy oczyszczacz wody z filtrem remineralizującym

Sprawdź

• Lampy UV 

Lampa UV dezynfekuje wodę za pomocą promieniowania ultrafioletowego. Woda trafia do specjalnej komory, w której jest naświetlana. Promienie UV (najczęściej o długości fali 254 nm) uszkadzają DNA lub RNA patogenów, uniemożliwiając im namnażanie. Nie zmienia smaku, zapachu ani składu chemicznego wody i generuje niskie koszty, ale nie usuwa zanieczyszczeń chemicznych, metali ciężkich ani osadów mechanicznych. Poza tym jej skuteczność spada, gdy woda jest mętna lub zawiera osad. 

• Ultrafiltracja 

Ta metoda wykorzystuje półprzepuszczalną membranę z mikroskopijnymi porami (0,01–0,1 µm), która skutecznie zatrzymuje bakterie, wirusy, mikroplastik i inne drobne zanieczyszczenia. W przeciwieństwie do RO eliminuje mikroorganizmy bez usuwania cennych minerałów i prawie nie generuje ścieków. Jednak nie usuwa rozpuszczonych substancji chemicznych, soli mineralnych ani metali ciężkich. 

Bakterie giną w wysokiej temperaturze, więc w warunkach kryzysowych możesz usunąć je z wody poprzez gotowanie. Doprowadź wodę do wrzenia i gotuj przez kilka minut.

Pamiętaj, że dzbanki filtrujące zwykle nie usuwają bakterii. Z kolei zaawansowane filtry do wody często łączą kilka metod, np. odwróconą osmozę z filtrem mechanicznym.

Jak wykryć bakterie w wodzie?

Nie ma testów ani narzędzi, które umożliwiłyby samodzielne wykrycie bakterii w wodzie. Jeżeli chcesz wykonać test na obecność mikroorganizmów, musisz pobrać próbkę i przekazać ją do odpowiedniego laboratorium.

Inne mikroorganizmy obecne w wodzie

W wodzie mogą występować również inne mikroorganizmy:

• Wirusy – szczególnie groźne są wirusy jelitowe, takie jak norowirusy, rotawirusy czy wirusy zapalenia wątroby typu A, które mogą wywoływać biegunki i wymioty.
• Pierwotniaki – m.in. Giardia duodenalis oraz Cryptosporidium parvum, które tworzą odporne cysty i oocysty, zdolne do długiego przetrwania. Powodują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.
• Grzyby – np. Aspergillus, Penicillium czy Candida. Dla osób zdrowych są nieszkodliwe, ale mogą wywołać problemy u alergików.
• Mikroskopijne glony i sinice – pojawiają się sporadycznie, głównie wtedy, gdy woda pochodzi z ujęć powierzchniowych. Niektóre gatunki sinic wytwarzają toksyny.

Dobra wiadomość jest taka, że w prawidłowo uzdatnionej wodzie wodociągowej obecność tych organizmów jest bardzo rzadka. Zwykle pojawiają się w przypadku awarii sieci, zanieczyszczenia ujęcia wody lub niewłaściwej eksploatacji instalacji.

FAQ – najczęstsze pytania o bakterie w wodzie

Źródła:

1. Koutsoumanis K. et al., Ocena patogenności bakterii Escherichia coli wytwarzającej toksynę Shiga (STEC) i zagrożenia dla zdrowia publicznego wynikającego z zanieczyszczenia żywności bakteriami STEC. EFSA.
2. Państwowy Zakład Higieny. Informacje dotyczące mikrobiologicznej jakości wody do spożycia. PZH.
3. Legionella i zapobieganie legionellozie, WHO.
4. Raporty z nadzoru nad chorobą Legionistów. ECDC.
5. Państwowy Zakład Higieny. Materiały dotyczące Legionella i bezpieczeństwa instalacji wodnych. PZH.
6. Europejska Sieć Nadzoru Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe (EARS-Net), ECDC.
7. Wytyczne dotyczące jakości wody pitnej: wydanie czwarte, uwzględniające pierwszy i drugi dodatek, WHO.