Według danych, które zgromadził Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, w zależności od tego, jaki typ zanieczyszczeń powietrza bierzemy pod uwagę, za najbardziej zasmogowane miasto w 2025 r. możemy uznać Nową Rudę (najwyższe średnioroczne stężenie PM10), Krotoszyn (najwyższe średnioroczne stężenie PM2,5), albo Zdzieszowice (najwyższe średnioroczne stężenie benzo(a)pirenu).
Polecamy
Klarta Forste 4
Oczyszczacz powietrza z jonizacją plazmową. Idealny do pokoi do 40 m².
W których miastach jest najgorsza jakość powietrza?
Nie ma jednej metody, która pozwoliłaby jednoznacznie wskazać miasta o najgorszej jakości powietrza, ponieważ każde zanieczyszczenie mierzy się w innych jednostkach, ma inne normy i inaczej wpływa na zdrowie. Miasto z wysokim stężeniem pyłu PM10 nie musi mieć najwyższego poziomu rakotwórczego benzo(a)pirenu i odwrotnie.
Dlatego zastosowaliśmy podział na miasta:
- z najwyższym średniorocznym stężeniem PM10 – tu niechlubnym liderem w 2025 były Nowa Ruda w woj. dolnośląskim,
- z najwyższym średniorocznym stężeniem PM2,5 – pod tym względem najwyżej uplasował się Krotoszyn w woj. wielkopolskim,
- z najwyższym średniorocznym stężeniem benzo(a)pirenu – w tej kategorii pierwszą pozycję zajęły Zdzieszowice w woj. opolskim.
TOP 10 miejscowości z najwyższym średniorocznym stężeniem PM10 w 2025 roku
- Nowa Ruda (dolnośląskie): 38,3 µg/m³
- Żywiec (śląskie): 32,7 µg/m³
- Krotoszyn (wielkopolskie): 32,0 µg/m³
- Kraków (małopolskie): 30,8 µg/m³
- Łódź (łódzkie): 30,7 µg/m³
- Radomsko (łódzkie): 30,6 µg/m³
- Jastrzębie-Zdrój (śląskie): 30,5 µg/m³
- Częstochowa (śląskie): 30,4 µg/m³
- Katowice (śląskie): 30,1 µg/m³
- Grudziądz (kujawsko-pomorskie): 30,1 µg/m³
TOP 10 miejscowości z najwyższym średniorocznym stężeniem PM2,5 w 2025 roku
- Krotoszyn (wielkopolskie): 26,3 µg/m³
- Żywiec (śląskie): 25,7 µg/m³
- Częstochowa (śląskie): 24,9 µg/m³
- Bielsko-Biała (śląskie): 22,5 µg/m³
- Piotrków Trybunalski (łódzkie): 21,6 µg/m³
- Skarżysko-Kamienna (świętokrzyskie): 21,2 µg/m³
- Nowy Sącz (małopolskie): 20,8 µg/m³
- Żyrardów (mazowieckie): 20,4 µg/m³
- Pleszew (wielkopolskie): 20,1 µg/m³
- Jastrzębie-Zdrój (śląskie): 19,9 µg/m³
TOP 10 miejscowości z najwyższym średniorocznym stężeniem benzo(a)pirenu w 2025 roku
- Zdzieszowice (opolskie): 8,9 ng/m³
- Nowa Ruda (dolnośląskie): 7,7 ng/m³
- Nowy Targ (małopolskie): 6,8 ng/m³
- Żywiec (śląskie): 6,6 ng/m³
- Sucha Beskidzka (małopolskie): 5,8 ng/m³
- Rabka-Zdrój (małopolskie): 5,4 ng/m³
- Tuchów (małopolskie): 5,0 ng/m³
- Nowe Miasto Lubawskie (warmińsko-mazurskie): 4,9 ng/m³
- Nowy Sącz (małopolskie): 4,7 ng/m³
- Skarżysko-Kamienna (świętokrzyskie): 4,6 ng/m³
Normy WHO a smog w Polsce
Najnowsze wytyczne jakości powietrza rekomendowane przez Światową Organizację Zdrowia (2021) prezentują się następująco:
- PM2,5: maks. stężenie dobowe – 15 µg/m³, maks. stężenie średnioroczne – 5 µg/m³
- PM10: maks. stężenie dobowe – 45 µg/m³, maks. stężenie średnioroczne – 15 µg/m³
- Benzo(a)piren: poziom referencyjny dla stężenia średniorocznego – 0,12 ng/m³ (w Polsce poziom docelowy wynosi 1 ng/m³)
Warto przy tym wspomnieć, że rekomendacje WHO są bardziej restrykcyjne od norm ustalonych przez UE czy rządy poszczególnych krajów. Światowa Organizacja Zdrowia opiera się bowiem w swoich analizach wyłącznie na badaniach naukowych dotyczących wpływu zanieczyszczeń na zdrowie, nie biorąc pod uwagę kosztów ani technicznych możliwości ich ograniczenia.
Światowa Organizacja Zdrowia w swoich wytycznych dot. jakości powietrza stwierdza, że średnie dobowe stężenie pyłu PM10 nie powinno przekraczać 45 µg/m³, dopuszczając jednocześnie maks. 3–4 dni w roku, w których stężenie pyłu PM10 jest wyższe.
Polskie standardy są tu znacznie łagodniejsze: dobowa norma wynosi 50 µg/m³ i może być przekroczona w 35 dniach w roku. Tymczasem w 2025 roku wytyczną WHO dla średniorocznego stężenia PM10 (15 µg/m³) spełniło zaledwie 19 z 253 stanowisk pomiarowych w Polsce, i to głównie stacje położone z dala od miast, m.in. w Puszczy Boreckiej czy Beskidzie Niskim. Nawet łagodniejszej normy krajowej nie dotrzymało 28 stanowisk, głównie z powodu zbyt dużej liczby dni smogowych.
Dlaczego warto oczyszczać powietrze?
Statystyki i wnioski z badań są pod tym względem dość nieubłagane. Najbardziej negatywny wpływ na zdrowie mają długotrwała lub znaczna ekspozycja na poziom PM2,5 i PM10, benzo(a)pirenu, tlenku siarki i dwutlenku azotu.
Szkodliwy również jest wysoki poziom ozonu – na szczęście naturalnie w powietrzu występuje on w ilościach śladowych.
- Wzrost stężenia PM10 o 10 μg/m3 w 5 miastach wschodniej Polski przekładał się na 3% wzrost ryzyka zgonu tego samego dnia (badanie z 2023 roku).
- Wzrost krótkoterminowych stężeń PM10 ponad poziom 200 μg/m3 oznaczał wzrost z przyczyn sercowo-naczyniowych o 8% i 6 % z pozostałych przyczyn (2016 rok)
- Wzrost stężeń NO2 (dwutlenek azotu) wiązał się z wyższą częstotliwością zawałów serca (12%), udarów mózgu (16%), zatorowości płucnej (18%), hospitalizacji z powodu migotania przedsionków (aż 24%) (2016 rok)
- Wzrost stężenia PM2,5 o 10 μg/m3 przekłada się na wzrost ryzyka zgonu z powodu udaru mózgu o 11% (2015 rok). Ten sam wzrost wiązał się ze wzrostem ryzyka zgonu o 1,04%.
Oprócz tego pyły smogowe przyczyniają się do:
- Częstszych przeziębień i infekcji górnych dróg oddechowych
- Problemów z koncentracją
- Gorszej jakości snu
- Nasilenia objawów alergicznych i astmatycznych
Jak chronić się przed smogiem? Oczyszczacze powietrza najbardziej efektywną formą
Podczas tzw. „epizodów smogowych” złotą regułą ochrony jest często pozostanie w domu i nie otwieranie okien. Zgadzamy się z tym jedynie w pewnym stopniu. Nie zawsze są bowiem w dni, w którym możemy sobie pozwolić na pozostanie w domu. Zdecydowanie pomocne okazują się wtedy maski smogowe wyposażone w filtry N99 lub FFP3.
Brak wietrzenia mieszkań również nie jest dobrym pomysłem. Słaba wentylacja prowadzi do nagromadzenia się dwutlenku węgla.
W nadmiarze powoduje on senność, apatię, spadek koncentracji i rozdrażnienie. Warto więc co kilka godzin otworzyć szeroko okna, by wpuścić nieco powietrza z zewnątrz.
Takie przerwy na wietrzenie powinny trwać 5-10 minut – mieszkanie wychładza się wówczas w mniejszym stopniu, a zanieczyszczenia napływające z zewnątrz łatwiej wyeliminować za pomocą oczyszczaczy powietrza.
Błyskawiczna reakcja i brak taryfy ulgowej dla zanieczyszczeń
Wszelkich niepożądanych substancji w powietrzu pozbędziesz się pomocą oczyszczaczy powietrza Klarta. Wyposażone w superprecyzyjne, laserowe czujniki jakości powietrza, wychwytują zanieczyszczenia pyłowe w sekundy po ich pojawieniu się.
Dzięki dokładnym czujnikom oraz pojemnym filtrom HEPA, węglowym i wstępnym, oczyszczacze Klarta są w stanie wyeliminować rozmaite zanieczyszczenia w krótkim czasie.
Czyste powietrze w 5 minut
Wspomniane wyżej elementy uzupełnia wysoka wydajność (CADR) oczyszczaczy Klarta. Model Forste 4 doskonale sprawdzi się w pomieszczeniach o powierzchni nawet 40 m2.
Klarta Stor 3 będzie zaś optymalnym wyborem do jeszcze większych powierzchni, sięgających nawet 80 m2. Oczyszczacz ten potrafi definitywnie, skutecznie oczyścić standardowej wielkości pokój (ok. 20 m2) w nawet 5 minut.
Czas oczyszczania jest tu kluczowy, gdyż z każdą minutą do naszych płuc dostają się mikrocząsteczki pyłów zawieszonych. Ich obecność może prowadzić do rozwoju infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych.
Jonizator ION Plasma Air – przywraca równowagę jonową, pomaga usuwać szkodliwe pyły oraz gazy
Cały proces filtracji wspierany jest działaniem jonizatora plazmowego ION Plasma Air. Ułatwia oczyszczanie powietrza ze szkodliwych mikrocząsteczek: wirusów, bakterii, zarodników pleśni i grzybów.
Jonizator uwalnia nawet do 75 mln jonów +/-, skracając odczuwalnie czas oczyszczania powietrza. Jonizację powietrza możesz wyłączyć w każdej chwili. Polecamy jednak używanie jej wraz z włączonym oczyszczaczem.
Ochrona zdrowia i lepsze samopoczucie na co dzień
Dzięki zastosowaniu wspomnianych technologii oczyszczacze powietrza Klarta zapewniają zdrowe, czyste powietrze dla Ciebie i Twoich najbliższych. Odkryj korzyści filtracji powietrza w czasie rzeczywistym:
- Prawie 100% eliminacja cząsteczek pyłowych (smog, alergeny, kurz itp.)
- Zmniejszenie objawów alergii (wziewnych odzwierzęcych i roślinnych) i ograniczenie reakcji astmatycznych
- Ograniczenie ryzyka zachorowań na choroby nowotworowe, których źródłem są rakotwórcze WWA i szkodliwe substancje lotne jak formaldehyd.
- Mniejsze szanse zakażeń wirusowych i bakteryjnych z powietrza
- Wsparcie naturalnej regeneracji organizmu i oczyszczania dróg oddechowych w trakcie snu.
Wspólne wysiłki przynoszą efekty!
Są też jednak na mapie widoczne pozytywne efekty zmian, tj. programy wymiany pieców węglowych na ekologiczne źródła ogrzewania, poprawa jakości paliw i ograniczenie emisji z pojazdów oraz rosnący poziom świadomości samych mieszkańców.
Rezultaty widać głównie w dużych miastach: Krakowie czy Wrocławiu. Liczba dni smogowych w Polsce zmniejszyła się o 26%, a średnioroczne stężenie PM10 spadło o 20%.
Jednak w bardziej prowincjonalnych obszarach sytuacja również się poprawia. Na przestrzeni ostatnich 9 lat w Nowej Rudzie nastąpiła istotna poprawa warunków – średnioroczne stężenie B(a)P zmalało o 47 %.
W Nakle obserwuje się 5-krotny spadek ilości dni z przekroczonymi normami jakości powietrza. W Godowie epizodów smogowych jest 3 x mniej. W Pszczynie np. 2 x mniej. To bardzo ważne i budujące osiągnięcia.
Wierzymy, że wspólne wysiłki w zakresie odejścia od spalania węgla na rzecz niskoemisyjnej energii odnawialnej, efektywne informowanie społeczeństwa oraz zaangażowanie w debatę publiczną wraz z zaopatrzeniem placówek publicznych w oczyszczacze powietrza, przyczynią się do trwałej poprawy jakości powietrza w Polsce i ograniczenia liczby osób cierpiących z powodu chorób posmogowych.
FAQ – pytania o zanieczyszczenia powietrza w polskich miastach
W rankingach miast o najgorszej jakości powietrza dominują miejscowości zlokalizowane na południu Polski.
Trzy miasta o najwyższym średniorocznym stężeniu PM2,5 to Nowa Ruda, Żywiec i Krotoszyn.
Trzy miasta o najwyższym średniorocznym stężeniu PM2,5 to Krotoszyn, Żywiec i Częstochowa
Trzy miasta o najwyższym średniorocznym stężeniu PM2,5 to Zdzieszowice, Nowa Ruda i Nowy Targ.
Źródła:
Izabella Romanowska
Ekspertka KlartaEkspertka od oczyszczaczy powietrza z 8 letnim doświadczeniem w branży. Moją pasją jest tworzenie przyjaznych dla środowiska i skutecznych rozwiązań, które pozwolą Ci cieszyć się czystym i świeżym powietrzem w Twoim domu czy biurze.