Pył zawieszony PM2,5 – nieodzowny element zimy w Polsce?

Pył zawieszony PM2,5 to mieszanina drobnych fragmentów sadzy, benzo(a)pirenu, tlenków węgla i azotu, ale też np. startych klocków hamulcowych i opon, która podczas oddychania do naszych pęcherzyków płucnych i krwioobiegu. Gdy temperatura na zewnątrz spada, a kominy w domach rozpalone są do czerwoności, polskie miasta pokrywa brunatna mgła. W samym tylko styczniu 2026 Kraków, Warszawa czy Wrocław znalazły się w czołówce światów rankingowych zanieczyszczenia powietrza. Co właściwie znaczy PM2,5 i jak chronić się przed PM2,5?

Co znaczy PM2,5? Co wchodzi w skład pyłu zawieszonego?

PM2,5 to jeden z najważniejszych wskaźników jakości powietrza. Skrót PM pochodzi od angielskiego „particulate matter” – cząstki stałe. 2,5 natomiast oznacza wielkość frakcji pyłów – 2,5 mikrometra. Mogą to być więc drobne cząsteczki stałe albo krople cieczy, a w skład tej mieszaniny wchodzą m.in.:

• dwutlenek siarki,
• tlenek węgla,
• tlenki azotu,
• amoniak,
• sadza,
• benzo(a)piren,
• lotne związki organiczne.

Dlaczego pyły zawieszone stanowią zagrożenie dla zdrowia?

PM 2.5 to bardzo drobne cząsteczki pyłu, których średnica nie przekracza 2,5 mikrometra. Ich mikroskalowy rozmiar pozwala im łatwo przedostać się do krwiobiegu. Dlatego też są one uznawane za wyjątkowo groźne (bardziej szkodliwe od PM10 czy PM20). Te niewidzialne gołym okiem pyłki mogą prowadzić do:

• bólu i drapania w gardle,
• nasilonego kataru,
• uczucia zalegającej wydzieliny,
• nasilenia objawów alergii i astmy,
• pogorszenia funkcji płuc,
• rozwoju nowotworów płuc, gardła i krtani,
• miażdżycy,
• zaburzeń rytmu serca,
• zapalenia naczyń krwionośnych
• niskiej masy urodzeniowej dzieci
• problemów natury kognitywnej – gorsze wyniki w nauce, problemy z pamięcią

Z tego też względu PM 2.5 stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, zwłaszcza w miastach o wysokim zanieczyszczeniu powietrza. Dlatego też w coraz większej ilości polskich miast montowane są czujniki i stacje pomiarowe, a aktualną jakość powietrza można podglądać na bieżąco na portalach takich jak Airly czy IQAir.

Jakość powietrza w Polsce – Które miasto ma najwyższy poziom PM2,5?

Lista 10 najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie w dn. 20 stycznia 2026 roku. Źródło: IQAir.com

W raporcie Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku 33 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast UE znalazło się w Polsce. To szokujące badanie wstrząsnęło wówczas opinią publiczną w naszym kraju.

I choć od tamtego czasu sporo zmieniło się na lepsze, czego dowodem jest sukcesywnie zmniejszający się poziom zanieczyszczeń powietrza w latach 2023 (względem 2022) i 2024 (względem 2023), to wciąż podczas mroźnej pogody, polskie miasta pojawiają się czasem w czołówce najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie.

We wspomnianym wyżej rankingu IQAir 3 października 2025 roku był to Wrocław, który był na 3 miejscu pod względem współczynnika AQI. 20 stycznia 2026 były to Kraków (również 3 miejsce) i Warszawa (8 miejsce).

Do tej pory największymi programami rządowych dotacji były „Czyste powietrze” oraz „Nasz prąd”. Jednak w wyniku ujawnionych nadużyć w listopadzie 2024 roku zawieszono program „Czyste Powietrze”. Liczba rozpatrywanych wniosków wyraźnie zmalała względem poprzednich lat.

Wciąż jednak mamy nadzieję, że rządowe dotacje zostaną wznowione, tak by odpowiedzialność za czyste powietrze w swoim najbliższym środowisku nie była przerzucana na poszczególnych obywateli w swoich domach.

Jak chronić się przed PM2,5?

Choć na co dzień często niewidoczny, nie oznacza to że pył zawieszony nie może być skutecznie neutralizowany. Warto jednak rozróżnić sposoby ochrony przed zanieczyszczeniami powietrza w domu i gdy jesteśmy na dworze.

Oczyszczacz powietrza – domowy pogromca pyłów zawieszonych, dymu papierosowego i alergenów

Łącząc sporych rozmiarów filtry HEPA i węglowe z plazmową jonizacją powietrza i jednym z najbardziej rygorystycznych systemów oceny zanieczyszczeń, oczyszczacze powietrza Klarta skutecznie zmniejszają poziom zanieczyszczeń w pomieszczeniu.

Zarówno większy model Klarta Stor 3, jak i bardziej kompaktowa Klarta Forste 4 wyposażone są w najbardziej efektywny zestaw filtracyjny: filtr HEPA H13, filtr węglowy oraz wstępny.

W starciu z mikrocząsteczkami, np. benzo(a)pirenem, czy cząstkami sadzy, najskuteczniejszym orężem jest filtr HEPA.

Łącząc 4 mechanizmy filtracji: dyfuzję, intercepcję, inercję i blokadę mechaniczną, jest on w stanie zatrzymać różnej wielkości cząsteczki zanieczyszczeń ze skutecznością sięgającą nawet 99,97 % (dla najtrudniejszych do wychwycenia cząstek o wielkości 0,3 mikrona).

Wspomniane wyżej filtry w codziennej walce o lepsze powietrze wspomaga jonizacja plazmowa. Wydajny jonizator plazmowy ION Plasma Air generuje 30 mln kationów i aż 45 mln anionów.

Dzięki temu pomoże on szybciej przywrócić czyste i zdrowe powietrze, pozbawione tlenków węgla i azotu, zarodników pleśni i wirusów czy chociażby roztoczy. azotu, formaldehydu czy cyjanowodoru.

Czujniki 3 x IQ Sensor dokładnie monitorują poziomy PM2,5, wilgotności powietrza i temperatury. W połączeniu z dynamicznie reagującym, restrykcyjnym trybem automatycznym, Klarta Forste 4, jak i Klarta Stor 3, utrudniają wzrost poziomu zanieczyszczeń już od pierwszego ich pojawienia się.

Swoją skuteczność oczyszczacze powietrza Klarta mają potwierdzoną certyfikatem PZH.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Co jest gorsze? PM2,5 czy PM10?

Obydwie dwie frakcje zanieczyszczeń nie są korzystne dla naszego zdrowia. Grube cząsteczki pyłów PM10 zatrzymują się w górnych drogach oddechowych. Ze względu na rozmiar i łatwiejsze przenikanie do płuc, a nawet do krwioobiegu PM2,5 można za bardziej niebezpieczne.

2. Jaka jest norma PM2,5 w domu?

Nie ma specjalnej oddzielnej normy, regulującej stężenie PM2,5 w mieszkaniach. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca średnioroczną ilość na poziomie < 5 µg/m³ (dobowo 15 µg/m³).

Źródła:

1. Autor nieznany. January 20, 2026: Kraków among the Most Polluted Cities in the World. (z ang. „20 stycznia 2026: Kraków wśród najbardziej zanieczyszczonych miast świata”). IQAir, 20 Jan. 2026. www.iqair.com Dostęp do strony: 29.01.2026
2. Autor nieznany „Pył zawieszony: czym jest PM10, a czym PM2.5? Aerozole atmosferyczne.” Airly, www.airly.org/pl/. Dostęp do strony: 29.01.2026